Als we spreken over de bodem, dan focussen wij voornamelijk op het bodemvoedselweb. Heb je daar al eens over gehoord? Indien niet, nodigen we je graag uit om eens op google de zoekterm in te geven en wat zaken door te nemen. Een nieuwe wereld zal voor je opengaan…

Bodemvoedselweb
Vereenvoudigde voorstelling van het bodemvoedselweb. – Bron: Bodemliefde.nl/bronnen/bodemvoedselweb

1. Wat is het bodemvoedselweb

Eenvoudig gezegd, komt het bodemvoedselweb hierop neer: Onze bodem zit vol met nuttige insecten, schimmels en bacteriën. Zij hebben een belangrijke (veel belangrijker dan men dacht) functie voor de planten die op de bodem groeien. Via de wortels halen planten rechtstreeks een aantal voedingsmiddelen uit de bodem. Maar via hun wortels alleen zijn ze beperkt tot de voedingsstoffen die in de onmiddellijke omgeving van de plant aanwezig zijn.

Uit onderzoek blijkt dat plantenwortels ‘praten’ (via chemische signalen) met de bacteriën en schimmels in de grond. Deze bacteriën en schimmels vormen een zeer uitgebreid vertakt netwerk. Via dat netwerk kunnen zij voedingsmiddelen van veel verder weg transporteren en tot bij de wortels van de plant brengen. In ruil krijgen de bacteriën en schimmels zelf voedsel in de vorm van suikers van de plant. Dit mechanisme zorgt er dus voor dat een plant die in een bodem staat met een actief bodemleven, altijd toegang heeft tot alle stoffen die het nodig heeft in haar groeicyclus. Het heeft dus helemaal niets van de mens nodig, alles wat er nodig is kan de plant zelf uit de grond halen, weliswaar met tussenkomst van een actief bodemleven.

Enkel één probleem: onze (landbouw)bodems zijn zwaar verstoord.

2. Verstoorde bodems

In de eerste plaats zijn de landbouwbodems verstoord door het ploegen: we breken daarbij de schimmeldraad-netwerken en brengen beestjes die in de diepere lagen leven naar het oppervlak waar ze sterven. Gewoon door de simpele en zeer weid-gebruikte ploegtechniek, vernielen we het bodemweb. De plantjes die we in die pas-gedraaide grond zaaien of planten, krijgen dus niet veel hulp van hun compagnons. Want die zijn vernield of moeten zelf nog bekomen en herstellen van de verstoring.

In de tweede plaats zijn de landbouwbodems verstoord door het gebruik van kunstmest. Kunstmest voedt de plant direct, door de voeding die ze op korte termijn nodig hebben om te groeien (niet om gezond en bestendig tegen ziektes te zijn, enkel om groot te worden) direct aan hun wortels klaar te leggen. De planten kunnen de kunstmatige voeding meteen opnemen, dus er is geen reden meer om aan het voedselweb om hulp te vragen. Waarom zou je tenslotte ‘werken’ (de plant moet voeding produceren voor het voedselweb, om te ruilen tegen de stoffen die het zelf wil) voor je eten als het aan je voeten gestrooid wordt? Het bodemleven dat al een zware klap kreeg door het ploegen, verhongerd vervolgens als het ware, want de planten hebben hun hulp niet nodig en geven ze dus ook geen voedsel.

Vervolgens is er ook nog eens de monocultuur die is ingeburgerd op de landbouwakkers. Grote velden vol van hetzelfde gewas, dat dezelfde voedingsstoffen nodig heeft, en andere helemaal niet gebruikt. Dit zorgt voor een dis-balans aan voedingsstoffen in de bodem. Deze grote groepen van dezelfde gewassen zijn ook erg vatbaar voor ziektes en plagen. Daarvoor worden te vaak bestrijdingsmiddelen gebruikt die dan weer de aanwezige insecten in en op de bodem treffen.

En als dit alles nog niet erg genoeg is, liggen landbouwakkers een groot deel van het jaar (meestal de winter) gewoon braak. Dat wil zeggen dat de toplaag (=vruchtbare laag waar het meeste organische materiaal en voedingsstoffen aanwezig zijn) is blootgesteld aan weer en wind en daardoor ook gewoon een deel wegspoelt en wegblaast.

En het jaar nadien, begint alles gewoon opnieuw voor een ander gewas…

3. Herstellende landbouw

Dit is dus niet wat we willen, we willen onze grond opbouwen en sterker maken voor de toekomst? Hoe dan we dat? Door herstellende landbouw! Landbouw volgens die principes, bouwt de bodem en het bodemvoedselweb op, in plaats van het te vernielen. Op de SmaakBoerderij doen we dit in de eerste plaats door deze 4 principes te volgen:

  • Principe 1: Bodem niet verstoren (onder constructie)
  • Principe 2: Diversiteit (onder constructie)
  • Principe 3: Grazen met de natuur (onder constructie)
  • Principe 4: Cycly sluiten (onder constructie)

We werken hard aan onze website, maar de pagina’s rond de principes zijn nog niet klaar. Schrijf je in op de nieuwsbrief als je graag op de hoogte wil blijven.

De SmaakBoerderij nieuwsbrief?

Holler Box